GNU build sistemi iki temel amacın gerçekleştirilebilmesi için geliştirilmiştir: Programları platformlar arası daha rahat taşınabilir hale getirmek ve kaynak koddan program kurulumlarını mümkün olduğu kadar basite indirgeyebilmek.
Taşınabilir kod yazmak gerçekten oldukça zahmetli bir iştir. Hedef mimarinin ayrıntılı olarak özelliklerinin bilinmesi çoğu zaman mümkün değildir. Bir önceki bölümde örnek olarak yazdığımız Makefile dosyasında mkdir -p /usr/local/bin/test komutunu kullanmıştık. Oysa mkdir komutunun -p seçeneği tüm Unix sistemlerde aynı şekilde çalışmaz. Bu ve bunun gibi pek çok farklılık yüzünden her Unix sisteminde çalışabilecek bir Makefile yazmak çok zor iştir. Kullanılan kütüphanelerin sistemler arasındaki farklılıkları ise apayrı bir konudur. İşte GNU build sistemi tüm bu zorlukların üstesinden gelebilmek için oluşturulmuştur. Kdevelop gibi programlar yeni proje oluşturduğunuzda build sistemini de otomatik olarak oluşturmaktadırlar. Ancak oluşan dosyalar fazlasıyla karışık olduğundan bu bölümde çok daha basit örneklerle yapıyı anlatmaya çalışacağım. Buradaki temel bilgilerden yararlandıktan sonra Kdevelop gibi programların ürettiği veya internetten indirmiş olduğunuz herhangi bir uygulamanın kaynak kodu içerisinde gezinerek farklı kullanımları inceleyebilirsiniz.
Gnu build sistemi için gerekli araçlar ve kullanım alanları aşağıdaki gibidir:
Autoconf konfigürasyon için kullanılacak configure betik programını üretir. Kodun taşınabilir olmasını etkileyecek özellikleri, üzerinde çalıştığı platform için denetler. Elde ettiği değerleri, daha önceden belirtilmiş şablonlara uygun şekilde birleştirerek özelleştirilmiş Makefile, başlık dosyaları vb. oluşturur. Bu sayedece programı derleyecek kullanıcı tek tek elle bu değişiklikleri yapmak zahmetinden kurtulur.
Automake autoconf için kullanılacak Makefile şablonlarını (Makefile.in) Makefile.am dosyalarını temel alarak üretir. Automake tarafından üretilen Makefile dosyaları GNU makefile standartlarına uygun olup, kullanıcıyı elle Makefile dosyası oluşturma zahmetinden kurtarır. Autoconf'un çalışabilmesi için öncelikle automake'in düzgün olarak çalışması gereklidir.
Libtool özellikle paylaşımlı kütüphanelerin taşınabilir bir yapıda oluşturulabilmesi için gereken pek çok detayı kullanıcıdan soyutlar. Kullanımı için autoconf veya automake gerekli değildir, tek başına da kullanılabilir. Automake ise libtool'u destekler ve onunla birlikte çalışabilir.
Autotools GNU kodlama standartlarına uygun, taşınabilir kod üretmede yardımcı olur.
GNU build sistemi tarafından gerçekleştirilen temel görevler şunlardır:
Çok sayıda alt dizin içeren kaynak kodlardan uygulamaları üretebilir. Her bir dizin için ayrıca make komutunu çağırmak zahmetinden geliştiriciyi kurtarır. Bu sayede tüm kaynak kodları aynı dizinde bulundurmak yerine daha hiyerarşik bir dizin yapısı kullanabilirsiniz.
Konfigürasyon işlemini otomatik olarak yapar. Kullanıcıların Makefile dosyalarını düzenlemelerine gerek kalmaz.
Makefile dosyalarını otomatik olarak üretir. Makefile yazımı büyük projelerde sürekli tekrar gerektirir ve aynı zamanda hata yapmaya elverişli bir yapıdır. GNU build sistemi için sadece Makefile.am şablonunun yazımı yeterlidir. Bu sayede hata yapma olasılığı azalır ve yönetimi kolay hale gelir.
Hedef platform için özel testler yapabilme imkanı sunar. Makefile.am dosyasına eklenecek bir kaç satırla hedef platformda programın derlenebilesi için aranan özelliklerin var olup olmadığı kontrol edilebilir.
Paylaşımlı kütüphanelerin oluşturulması statik kütüphanelerin oluşturulması kadar kolay hale gelir.
GNU build sistemi için gerekli olan bu araçların sadece geliştirmenin yapıldığı sistemde kurulu olması yeterlidir. Bu programlar çalıştıktan sonra her platformda çalışabilecek betik programları üretirler. Bu sayede uygulamanızın kaynak kodunu indirip kurmak isteyen biri, autoconf, automake gibi araçları da sistemine kurmak zorunda kalmaz.